Titel: De vliegeraar (2006, roman)*****
Auteur: Khaled Hosseini
Uitgever: De bezige bij

Het verhaal. Amir en Hassan zijn gevoed door dezelfde min en groeien samen op in Kabul. Op een dag komt er op vrede wijze een einde aan hun bijzondere vriendschap. Amir en zijn vader vluchten naar de VS, waar ze een nieuw bestaan opbouwen, maar Amir slaagt er niet in Hassan te vergeten. De ontdekking van een schokkend familiegeheim voert hem terug naar Afganistan, waar Amir wordt geconfronteerd met spoken uit zijn verleden. Zijn voornemen om de oude schuld jegens Hassan in te lossen sleept hem mee in een huiveringwekkend avontuur.
Mijn beoordeling *****.
Een uitstekend en meeslepend boek, ik las het al enige tijd geleden. Inmiddels is er ook een film van. Ik ga verder niet in op het verhaal.
De belangrijkste reden om het boek hier te vermelden ligt besloten in het zinnetje van hierboven:
'De ontdekking van een schokkend familiegeheim.'
Hassan is een (geheime) zoon van de vader van Amir. Zijn vader ging vreemd met zijn dienstbode, een goed bewaard geheim. 'Natuurlijk' kreeg Hassan niet de status van 'echte' zoon, zoals dat ook niet gold voor de 'dienstbode'. Vrouwen hebben al over een periode van twintigduizend jaar, van de steentijd tot heden, al sinds het begin van wat wij de beschaving noemen, te maken met achterstelling en onderdrukking op alle vlakken. Vrouwen uit de recente Middeleeuwen werden vaak ten opzichte van de mannen benadeeld. Een duidelijk voorbeeld daarvan is de Middeleeuwse opvatting van de rol van de vrouw. Die werd voornamelijk bepaald door de invloed van de kerk. Met argumenten uit de bijbel werd de gehoorzaamheid en ondergeschiktheid van de vrouw aan de man geëist. Voordat edelvrouwen getrouwd waren, hadden ze dezelfde rechten als mannen. Ze konden land bezitten, mensen vervolgen, contracten sluiten en meer. Maar als ze trouwden vervielen alle rechten en hadden ze eigenlijk alleen nog maar plichten.
In die tijd gingen de mannen ook op kruistocht. Om er dan zeker van te zijn dat hun vrouw seksueel trouw bleef, deden ze bij haar een stevige kuisheidsgordel om. De man deed hem dan op slot en nam de sleutel mee. Dit bewijst echt dat mannen de baas waren over hun vrouwen. Oudtijds kende de vrouw geen seksuele terughoudendheid, maar alleen seksuele ondergeschiktheid naargelang deze haar door de zeden werd ingeprent. Roofhuwelijken gingen soms vooraf aan het contracthuwelijk. Er werden koopsommen betaald voor vrouwen. Tentoonstellingen van de bruiden waren gelegenheden om de dochters op te doffen en te versieren om hen in het openbaar te vertonen, met het idee dat zij als echtgenoten hogere prijzen zouden opbrengen. In de vroege geschiedenis van het huwelijk behoorden de ongetrouwde vrouwen aan de mannen van de stam. Later had een vrouw slechts één man tegelijk. Dit gebruik van één man tegelijk was de eerste afwijking van de promiscuïteit van de stam. Terwijl een vrouw slechts één man mocht hebben, kon haar echtgenoot deze tijdelijke betrekkingen naar willekeur verbreken. Door het taboe dat het bezit van meer dan één wettige vrouw verbood, ontstonden de zeden ten aanzien van bijvrouwen. Volgens deze zeden mocht de man slechts één vrouw hebben, maar hij kon seksuele verhoudingen hebben met om het even welk aantal bijvrouwen. Zo zijn er vele voorbeelden. Het bezitten van macht werd vaak uitgebuit om vrouwen (seksueel) te onderwerpen en dat zie je nog over de hele wereld. Pas in de tweede helft van de vorige eeuw kregen vrouwen dezelfde rechten in Nederland. Dit verhaal is een voorbeeld uit de cultuur van Afghanistan, één van de vele voorbeelden uit de hele wereld waar de macht van de man heerst over de onmacht van de vrouw. Het vreemdgaan van de man is vaak ook het verhaal van macht en onmacht.