Waarom Gaan Mensen Eigenlijk Vreemd? De Verrassende Waarheid
Vreemdgaan – het woord alleen al roept sterke emoties op. Oordeel, schaamte, nieuwsgierigheid. Maar waarom doen mensen het eigenlijk? Is het puur biologisch gedreven, of speelt er meer? De wetenschap en psychologie geven ons verrassende inzichten in dit universele, maar complexe fenomeen.
De Biologische Drang: Zit Het in Onze Natuur?
Gedragsbiologen hebben ontdekt dat ontrouw niet alleen bij mensen voorkomt. Zelfs bij dieren die als ‘monogaam’ worden beschouwd – denk aan bepaalde vogelsoorten en apen – komt seksueel contact buiten de vaste relatie voor. Evolutionair gezien kan dit logisch zijn: genetische diversiteit verhoogt de overlevingskansen van nakomelingen.
Maar mensen zijn meer dan hun biologie. We hebben complexe emoties, morele waarden en sociale structuren. Professor Johan Karremans benadrukt dat vreemdgaan niet per se wijst op een slecht huwelijk. Het is vaak een samenspel van persoonskenmerken, situatie en verleiding. Soms verzwakken vermoeidheid of alcohol de impulscontrole, waardoor iemand een grens overschrijdt die normaal gesproken heilig is.
Het Psychologische Perspectief: Meer Dan Seks
Volgens sociaal psycholoog Tila Pronk wordt bijna iedereen wel eens aangetrokken tot iemand anders dan de eigen partner. Dat is menselijk. Maar of je daadwerkelijk vreemdgaat, hangt af van je impulscontrole en de waarde die je hecht aan je relatie.
Interessant is dat mensen hun eigen overspel eerder vergeven dan dat van anderen. We geven de omstandigheden de schuld (“Ik had te veel gedronken”, “Het gebeurde gewoon”), terwijl we bij anderen juist de persoon veroordelen (“Hij is gewoon een egoïst”). Dit noemt men seksuele hypocrisie.
De Rol van Onvervulde Verlangens
Uit psychologisch onderzoek blijkt dat vreemdgaan vaak voortkomt uit onvervulde behoeften – niet alleen seksueel, maar ook emotioneel. Sommige mensen zoeken in een affaire wat ze thuis missen: aandacht, spanning, bevestiging of passie. Het gaat dan niet zozeer om fysieke aantrekking, maar om een emotionele leegte die tijdelijk wordt gevuld.
Carolien Roodvoets beschrijft in haar werk “De Duivelsdriehoek” hoe vreemdgaan kan functioneren als een poging om jezelf compleet te voelen. De minnares of minnaar biedt iets wat de vaste partner (bewust of onbewust) niet geeft, waardoor een driehoeksrelatie ontstaat waarin alle partijen gevangen raken.
Mannen vs. Vrouwen: Een Verschil in Stijl?
De mythe dat mannen vaker vreemdgaan dan vrouwen wordt steeds meer ontkracht. Mannen neigen naar fysieke ontrouw, terwijl vrouwen vaker emotioneel vreemdgaan. Beide vormen kunnen een relatie even zwaar beschadigen.
Moderne onderzoeken laten zien dat het verschil tussen mannen en vrouwen kleiner wordt. Vooral hoger opgeleide vrouwen met een eigen carrière gaan vaker vreemd dan vroeger. De “inhaalslag” is ingezet.
Kunnen Relaties Herstellen na Overspel?
De goede nieuws? Vreemdgaan hoeft niet altijd het einde te betekenen. Tila Pronk benadrukt dat open communicatie en eventueel professionele hulp een relatie kunnen redden. Veel stellen die de crisis doorkomen, vinden zelfs een diepere band dan voorheen.
Wel is het cruciaal dat beide partners bereid zijn het vertrouwen te herstellen. De vreemdganger moet verantwoordelijkheid nemen en de bedrogene moet ruimte krijgen voor emoties – woede, verdriet, onzekerheid. Het is een proces dat tijd vraagt.
Alternative Relatievormen: Is Monogamie Voor Iedereen?
In zijn boek “Open Monogamie” bespreekt Tammy Nelson hoe steeds meer stellen bewust kiezen voor afspraken die afwijken van de traditionele monogamie. Dit betekent niet automatisch dat “alles mag”, maar dat partners samen de regels bepalen die bij hen passen.
Voor sommige mensen is dit de oplossing om eerlijk te blijven en toch seksuele of emotionele vrijheid te behouden. Voor anderen voelt dit als een bedreiging van intimiteit. Er is geen juist of fout – alleen wat werkt voor jou en je partner.
De Kracht van Eerlijkheid
Uiteindelijk draait alles om eerlijkheid – naar jezelf en naar je partner. Waarom verlang je naar iemand anders? Wat mis je in je huidige relatie? Deze vragen durven stellen is moeilijk, maar kan de sleutel zijn tot een gelukkiger liefdesleven, óf binnen je huidige relatie, óf in een nieuwe start.
Vreemdgaan is geen eenvoudig goed-of-kwaadverhaal. Het is een spiegel van wie we zijn als mensen: complex, vol verlangens, en voortdurend op zoek naar verbinding.